Advies Raad van Ouderen: zorgzame samenleving kent duidelijke grenzen

Waar ligt de grens?

De zorgzame samenleving – een samenleving waarin we omzien naar elkaar – biedt veel kansen maar er zit ook een grens aan wat mensen voor elkaar kunnen en willen doen. Een boodschap doen, samen wandelen, een klusje in de tuin. Het zijn allemaal voorbeelden van onderlinge hulp en ondersteuning. Deze sociale verbondenheid draagt bij aan de zorgzame samenleving. Maar we moeten ook eerlijk zijn over de grenzen. Omzien naar elkaar is iets anders dan het overnemen van professionele zorg. Lichamelijke verzorging, verpleegkundige handelingen en complexe zorgvragen vragen om deskundigheid, continuïteit en verantwoordelijkheid. Dat kunnen en mogen we niet neerleggen bij de samenleving. Dit is het domein van professionele zorg. 

Het advies

De RvO heeft van veel mensen gehoord dat ze zich zorgen maken over de taken en verantwoordelijkheden die in de samenleving worden neergelegd. Dat bleek uit de reacties van zo’n duizend ouderen die hun stem hebben laten horen via vragenlijsten en gesprekstafels, georganiseerd door de regionale ouderennetwerken van de Stem van Ouderen. De uitkomsten van de gesprekken die gevoerd zijn in het kader van ‘krachtig ouder worden, praat vandaag over morgen’ [Bijeenkomsten voor senioren | Krachtig ouder worden] laten hetzelfde beeld zien.

Wat blijkt?

Uit alle reacties blijkt dat er een grens zit aan wat mensen voor elkaar kunnen doen. Zeker als het om fysieke zorg gaat, of om ondersteuning die intensief of langdurig is. Daarnaast vinden ouderen het moeilijk om (fysieke) zorg of intensieve ondersteuning te vragen aan buurtgenoten. Zeker als men elkaar niet kent. Dit beeld werd herkend door de experts die zijn geraadpleegd over dit onderwerp.

Vertrouwen

Ouderen geven aan dat het belangrijk is dat je mensen kent en vertrouwt, voor dat je hulp kunt vragen of geven. Daarom zijn ontmoetingsplaatsen heel belangrijk. Ouderen moeten weten waar ze terecht kunnen met vragen en voor het inroepen van professionele zorg. Duidelijke en toegankelijke regelingen en (beperkte keuze in) betrouwbare zorgaanbieders zijn een voorwaarde.

Zuinig zijn op de zorg

Goede professionele zorg moet beschikbaar zijn wanneer die nodig is. Dat betekent investeren in ontwikkelingen die de zorg meer efficiënt en effectief maken. Investeren in het aantrekken van jongeren die in de zorg willen werken en het ontwikkelen van goede loopbaanperspectieven voor zorgmedewerkers.

Goede balans

De RvO concludeert dat de zorgzame samenleving geen alternatief is voor professionele zorg, maar een aanvulling daarop. Alleen door de balans te bewaken tussen hulp uit de samenleving en professionele zorg, kunnen we bouwen aan een samenleving waarin ouderen zowel op elkaar als op goede zorg kunnen rekenen.

Het volledige advies is terug te lezen op de website van de Raad van Ouderen: Adviezen (beteroud.nl).